کدام نماز (مورد نظر ائمه و قرآن) و با چه شرايطي مانع فحشا و منکر مي شود؟
کدام نماز (مورد نظر ائمه و قرآن) و با چه شرايطي مانع فحشا و منکر مي شود؟
الف) در کتاب شريف فلاح السائل تأليف سيد بن طاووس نقل شده است که شخصي در حضور منصور خليفه عباسي از امام صادق (ع) پرسيد: حدود نماز چيست ؟
حضرت فرمود:« للصلوه اربعه الاف حد لست تفيء بواحد منها؛ نماز داراي چهار هزار حد است که تو حتي توان اداي يکي از آن ها را نداري.»
همچنين آن حضرت در بيان حدود لازمي که نماز بدون آن کامل نمي شود، مي فرمايند:
« نماز به کمال نرسد مگر براي کسي که طهارتي همه جانبه و تماميتي رسا داشته باشد و حق آن را کامل ادا کند؛ و از وسوسه و انحراف به دور باشد؛ خداي را بشناسد و براي او خشوع نمايد و ثبات ورزد، در حالي که ميان نوميدي و اميد و شکيبايي و بي تابي ايستاده باشد؛ گويي وعيدها براي او ساخته آمده و وعيدها بر او واجب گرديده است؛ دارايي خود بذل کرده و با در نظر گرفتن مقصود خويش جان در راه خدا نهاده و طريق او را برگزيده است؛ در بيني بر خاک نهادن (در سجده) کمترين کراهتي به دل راه ندهد و پيوند علايق را از جز او بريده و تنها به او متوجه گرديده و به حضور او آمده و عطاي او را خواسته است.
پس اگر چنين نمازي به جاي آورد، همان نمازي خواهد بود که به آن امر شده و از آن خبر داده شده است؛ و اين همان نمازي است که از فحشا و منکر بازمي دارد. » (۱)
ب) همچنين در مورد عدم تأثير نماز مي توان گفت که رابطه ي «نماز و انسان» همانند رابطه « تقوا و انسان » است. شهيد مطهري درباره رابطه تقوا با انسان در نهج البلاغه مي فرمايد:
« در نهج البلاغه با اين که اصرار شده که تقوا نوعي ضامن و وثيقه است در برابر گناه و لغزش، به اين نکته توجه داده مي شود که در عين حال، انسان از حراست و نگهباني تقوا نبايد آني غفلت ورزد. تقوا نگهبان انسان است و انسان نگهبان تقوا و اين دور محال نيست، بلکه دور جايز است.
اين نگهباني متقابل از نوع نگهباني انسان و جامه است که انسان، نگهبان جامه از دزديدن و پاره شدن است و جامه نگهبان انسان از سرما و گرما است... علي عليه السلام درباره ي نگهباني متقابل انسان و تقوا مي فرمايد:« ايقظوا بها نومکم و اقطعوا بها يومکم و اشعروها قلوبکم و ارحضوا بها ذنوبکم...الا فصونوها و تصونوا بها؛ خواب خويش را به وسيله تقوا تبديل به بيداري کنيد و وخود را با آن به پايان رسانيد و احساس ان را در دل خود زنده نماييد و گناهان خود را با آن بشوييد.... همانا تقوا را صيانت کنيد و خود را در صيانت تقوا قرار دهيد. » (۲)
طبق گفتار امام علي (ع) ما مأجور به حفاظت از تقوا هستيم تا تقوا ما را حفظ نمايد. از طرفي مطابق آيه صريح قرآن اين دو مطلب در مورد نماز آمده است؛ يعني هم به نقش نهي از منکر و فحشاي نماز که مانع سقوط در گناه است، اشاره شده است ( ان الصلوه تنهي عن الفحشاء و المنکر ) و هم به حفاظت از نماز فرمان داده شده است ( حافظوا علي الصلوات و... علي صلاتهم يحافظون ).
نتيجه مي گيريم، همان گونه که تقوا در صورت محافظت از آن، انسان را از کجروي نگه مي دارد، نماز هم در صورت محافظت از آن ناهي از منکر است. به همين خاطر در احاديث هم به محافظت از انجام آن در اول وقت تأکيد شده است و هم به حفاظت از حضور قلب و اقبال قلب و آگاهي از اسرار آن، لذا نماز بي حضور و بي حفاظت، تأثيري در حفظ انسان از منکر ندارد و قران در سوره ي ماعون به صراحت و بدون پرده پوشي مي فرمايد: « واي بر نمازگزاران، آناني که در نمازشان سهو مي کنند ».
الف) در کتاب شريف فلاح السائل تأليف سيد بن طاووس نقل شده است که شخصي در حضور منصور خليفه عباسي از امام صادق (ع) پرسيد: حدود نماز چيست ؟
حضرت فرمود:« للصلوه اربعه الاف حد لست تفيء بواحد منها؛ نماز داراي چهار هزار حد است که تو حتي توان اداي يکي از آن ها را نداري.»
همچنين آن حضرت در بيان حدود لازمي که نماز بدون آن کامل نمي شود، مي فرمايند:
« نماز به کمال نرسد مگر براي کسي که طهارتي همه جانبه و تماميتي رسا داشته باشد و حق آن را کامل ادا کند؛ و از وسوسه و انحراف به دور باشد؛ خداي را بشناسد و براي او خشوع نمايد و ثبات ورزد، در حالي که ميان نوميدي و اميد و شکيبايي و بي تابي ايستاده باشد؛ گويي وعيدها براي او ساخته آمده و وعيدها بر او واجب گرديده است؛ دارايي خود بذل کرده و با در نظر گرفتن مقصود خويش جان در راه خدا نهاده و طريق او را برگزيده است؛ در بيني بر خاک نهادن (در سجده) کمترين کراهتي به دل راه ندهد و پيوند علايق را از جز او بريده و تنها به او متوجه گرديده و به حضور او آمده و عطاي او را خواسته است.
پس اگر چنين نمازي به جاي آورد، همان نمازي خواهد بود که به آن امر شده و از آن خبر داده شده است؛ و اين همان نمازي است که از فحشا و منکر بازمي دارد. » (۱)
ب) همچنين در مورد عدم تأثير نماز مي توان گفت که رابطه ي «نماز و انسان» همانند رابطه « تقوا و انسان » است. شهيد مطهري درباره رابطه تقوا با انسان در نهج البلاغه مي فرمايد:
« در نهج البلاغه با اين که اصرار شده که تقوا نوعي ضامن و وثيقه است در برابر گناه و لغزش، به اين نکته توجه داده مي شود که در عين حال، انسان از حراست و نگهباني تقوا نبايد آني غفلت ورزد. تقوا نگهبان انسان است و انسان نگهبان تقوا و اين دور محال نيست، بلکه دور جايز است.
اين نگهباني متقابل از نوع نگهباني انسان و جامه است که انسان، نگهبان جامه از دزديدن و پاره شدن است و جامه نگهبان انسان از سرما و گرما است... علي عليه السلام درباره ي نگهباني متقابل انسان و تقوا مي فرمايد:« ايقظوا بها نومکم و اقطعوا بها يومکم و اشعروها قلوبکم و ارحضوا بها ذنوبکم...الا فصونوها و تصونوا بها؛ خواب خويش را به وسيله تقوا تبديل به بيداري کنيد و وخود را با آن به پايان رسانيد و احساس ان را در دل خود زنده نماييد و گناهان خود را با آن بشوييد.... همانا تقوا را صيانت کنيد و خود را در صيانت تقوا قرار دهيد. » (۲)
طبق گفتار امام علي (ع) ما مأجور به حفاظت از تقوا هستيم تا تقوا ما را حفظ نمايد. از طرفي مطابق آيه صريح قرآن اين دو مطلب در مورد نماز آمده است؛ يعني هم به نقش نهي از منکر و فحشاي نماز که مانع سقوط در گناه است، اشاره شده است ( ان الصلوه تنهي عن الفحشاء و المنکر ) و هم به حفاظت از نماز فرمان داده شده است ( حافظوا علي الصلوات و... علي صلاتهم يحافظون ).
نتيجه مي گيريم، همان گونه که تقوا در صورت محافظت از آن، انسان را از کجروي نگه مي دارد، نماز هم در صورت محافظت از آن ناهي از منکر است. به همين خاطر در احاديث هم به محافظت از انجام آن در اول وقت تأکيد شده است و هم به حفاظت از حضور قلب و اقبال قلب و آگاهي از اسرار آن، لذا نماز بي حضور و بي حفاظت، تأثيري در حفظ انسان از منکر ندارد و قران در سوره ي ماعون به صراحت و بدون پرده پوشي مي فرمايد: « واي بر نمازگزاران، آناني که در نمازشان سهو مي کنند ».
۱. آداب الصلوه امام خميني، ص 149، پاورقي شماره 230.
۲. مطهري، مرتضي، سيري در نهج البلاغه، چاپ دوم، انتشارات صدرا، چاپخانه، رودکي، قم، ص 209-208.
منبع: بهشت وصال
+ نوشته شده در دوشنبه پنجم دی ۱۳۹۰ ساعت 20:25 توسط منصوره سادات حسینی طباطبایی
|
اینجا حریم بهاری حضورآسمان است