نمازی سرشار از نیاز

نماز ، بهترین حدیث شیدایی است و حلاوت آن را تنها نمازگزاران می توانند درك کنند ، نمازگزاراني که در پرتو نسیم صبحگاهی با اشتياق ، پرده های غفلت را کنار می زنند و نماز را در صبحگاهان بجا مي آورند . آن خداجويان در پي آنند كه از لحظات آغازين روز ، خود را از وسوسه هاي نفس رها سازند تا آرام و سبک بال به سوي قله های معنویت و کمال پرواز كنند . اين چنين است كه نماز ، عبادتي ثمربخش و نشاط آور است و موجب پویایی و تعالي انسان مي شود .
ویل دورانت ، مورّخ آمریکایی با مطالعه تاريخ تمدن اسلامي ، معنويت و عبادت مسلمانان بويژه نماز را مي ستايد . وي تحت تاثير صفوف زيبا و هماهنگ مسلمانان در نماز قرار گرفته و می گوید : « به راستی چه نیرومند و شریف است این دعوت ، دعوت به نماز که مردم را پیش از طلوع آفتاب به بیداری می خواند . چه خوب است كه انسان هنگام نیمروز ، لحظاتی کار و کوشش را رها کند و به نیایش با معبود بپردازد . چه باشکوه است طنين آواز موذنان در گوش مسلمانان و غیر مسلمانان / ندايي که از فراز هزاران مسجد ، جانهای محبوس در پیکر خاکی را فرا می خواند تا به سوی خداوند ِ آفريننده عقل و حيات ، روی آورند و با جان و دل به او بپیوندند . »
***در برنامه گذشته از پاداش نمازگزاران نزد خداوند صحبت کردیم و گفتیم که نماز و نیایش ابزاری مهم برای پيراستن جان از صفات ناپسند و رسیدن به سعادت و نیکبختی است . خداوند در آيه 170 سوره اعراف يادآور مي شود : « کساني که به کتاب خدا تمسك جويند و نماز را برپا دارند ، ( پاداش بزرگي خواهند داشت ، زيرا ) ما پاداش صالحان را تباه نمي کنيم . » در همين راستا ، حافظ شاعر شيرين سخن ، می گوید :
هر گنج سعادت که خدا داد به حافظ
از یُمن ِ دعای شب و ورد ِ سحری بود
***ابراز محبت خداوند به بندگان و هدایت آنها به راه مستقیم ، از دیگر پاداشهای نمازگزاران است . به عبارت دیگر ، با اقامه نماز که بهترين اعمال خوانده شده ، می توان وارد حریم دوستی و انس با خدا شد . خالق مهربان به یکی از پيامبرانش وحی فرمود : « در ميان بندگانم ، افرادي دارم که مرا دوست دارند ، پس من نیز آنان را دوست دارم . آنان مشتاق من هستند و من نیز مشتاق آنها / آنان به یاد من و من به یاد آنان هستم . آنان به من نظر دارند ، من نیز توجهم به سوي آنهاست . » آن پيامبر پرسيد : پروردگارا ، نشانه آنان چیست ؟ فرمود : « ... آنان منتظر پايان يافتن روز هستند . به غروب آفتاب ، چنان علاقه دارند که پرنده به هنگام غروب به آشیانه خود / پس چون شب آنان را فرا گيرد و بسترها گسترده شود و هر دوستی با دوست خود ، خلوت كند ، آنان نیز بر پاهايشان در پیشگاه من می ایستند . صورتهایشان را به سوی من می گردانند تا با خضوع سر بر زمين بگذارند و سجده کنند و با من به مناجات بپردازند . گاه ناله می کنند و گاه اشک مي ريزند ... آنان در طول شب ، نشسته یا ایستاده ، یا در رکوع و یا در حال سجده هستند . »
***ابن مسعود می گوید از پیامبر (ص) پرسیدم محبوبترین کارها نزد خداوند چه کاری است ؟ فرمود : " نماز در وقتش " / بنابراين شايسته است كه نماز در اوّل وقت مقرر خوانده شود . كارشناسان امور ديني در رابطه با وقت مناسب نماز ، مثالي زده اند . اگر كسي بيمار شود ، به پزشك مراجعه مي كند و وي برحسب ضرورت ، براي بيمار چندين نوع دارو تجويز مي كند . بديهي است بيمار بايد اين داروها را در زمانهايي كه پزشك متخصص تعيين كرده ، مصرف كند تا اثربخش باشد . نماز نيز وقتی كه در زمان مناسب آن خوانده شود ، همچون دارويي شفا بخش است كه بيشترين تاثير را بر فرد مي گذارد و دل و جان را سالم و نوراني می كند . رسول خدا (ص) بشارت می دهد که در روز رستاخيز ، نمازگزاران دارای چهره های نورانی هستند . می فرماید : " کسانی را که شبانگاهان برای انجام فريضه نماز به مسجدها می روند ، به نوری که در قیامت ( از سيماي آنها ) می درخشد ، مژدگاني ده "
***در آیات دیگری از قرآن کریم ، نمازگزاران به قرار گرفتن در منزلگاههای نیکو و بهره مندي از نعمتهای بیکران الهی بشارت داده شده اند . در سوره مَعارج می خوانیم : " به يقين انسان ، حريص و كم طاقت آفريده شده است ، هرگاه بدی به او برسد ، بی تابی می کند ، و هنگامي كه خوبي به او رسد ، مانع دیگران می شود ( و بخل مي ورزد ) ، مگر نمازگزاران ( حقیقی ) ، آنان که نمازها را پیوسته به جا می آورند ... ( معارج آيات 19 تا 23 )
***خداوند نیروها و غرایزی در وجود انسان ، قرار داده است که مي توانند وسیله کمال و سعادت او باشند . ولي اگر این نيروها در مسیر انحرافی قرار گیرند ، مایه تباهی انسان می شوند . درواقع ، آیات سوره مَعارج ، بيانگر آن است که انسان در سایه برکات نماز بگونه اي بر خواهش های نفساني غلبه مي کند كه حرص و آز بر وي مسلط نشوند و او را به بيراهه نکشانند . حرص ، نیرویی است که در انسان ، التهاب و عطشی سوزان ایجاد می کند . اگر حرص در مسیر صحيح چون تحصیل علم ، احسان به ديگران و انجام كارهاي پسنديده بكار گرفته شود ، مسلما ً مایه کمال و تعالی انسان است . اما اگر کنترل نشود ، به سوی انحصار طلبی و بخل و حسد پیش می رود و گاه نيز نقشي ويرانگر دارد .
***قرآن ، نمازگزاران را از گروه آزمندان مستثني مي کند . زيرا نماز به دليل نقش بازدارنده اش از زشتي و منکر ، تاثير نيرومندي در دفع تمنيات دروني چون حرص و آز دارد . درواقع مراقبت و محافظت بر نماز ، مانع انحراف غرايز دروني فرد ، به سوي رذايل و صفات ناپسند مي شود . در نمازگزاران ، غرايز و نيروهاي خدادادي ، در مسير خير و نيکي قرار مي گيرد . به اين ترتيب ، نمازگزاراني که بر نماز مواظبت كرده و شعله هاي حرص و طمع را از جان خويش دور مي كنند ، به باغهاي بهشت جاودان راه مي يابند . در آنجا به خوبي پذيرايي مي شوند و مورد تكريم هستند .
***جز اشک و انابه ، راه چاره ديگري نداشتند . آرامش از وجودشان رخت بر بسته بود . فقط یک لحظه غفلت سبب شد تا آنها از جايگاه متعالي خود در بهشت رانده شوند . خود را سرزنش می کردند که چرا فريب وسوسه های شیطان را خوردند و به درختی نزدیک شدند که خداوند آنها را از آن منع کرده بود . اکنون در روي زمین سرد و غریب ، هيچ تکيه گاه مطمئني نمي يافتند . شب فرا رسید و تاریکی بر همه جا غلبه کرد . آدم و همسرش حوا در وحشت فرو رفتند . شب تا صبح به دليل اضطراب و پشيماني نخوابیدند . طلوع صبح روشن هم به آنها آرامش نبخشيد . آنها پیوسته خود را سرزنش می کردند که چرا از امر خداوند حکيم و مهربان نافرماني کردند . در این حال ، جبرئیل - فرشته وحی - بر آنان نازل شد و به آنها مژده داد که خداوند به آنها هدیه ای داده که روشنی بخش چشم آنهاست . او از سوي خداوند وعده داد که اگر این هدیه را بپذیرند و به آن عمل کنند ، به آرامش دست می یابند . جبرئیل گفت : این هدیه ، پنج نوبت نماز در شبانه روز است . صبح روز بعد ، قبل از طلوع آفتاب آدم و حوا به نماز ایستادند تا با خدا سخن بگویند . آن دو پس از راز و نیاز با خدا و خضوع دربرابر عظمتش ، احساس امنیتي عجیب کردند . از آن پس ، نماز هدیه اي ارزشمند برای آن دو شد و برای فرزندان آدم نیز میراثی جاودان باقی ماند .

برگرفته از سایت ایران دری رادیو